Dlaczego Łekno? Dlaczego park kulturowy?

Łekno zarówno w warstwie legendarnej, jak i faktów potwierdzonych przez badaczy przeszłości ma ogromny, a nie wykorzystany potencjał turystyczny!!!.

Piastowski gród przy ważnym szlaku

Zacznijmy może od zaznaczenia, że dzisiejsze Łekno w średniowieczu nazywało się inaczej. Było jedną z pierwszych w kraju osad targowych i nosiło nazwę Targowiszcze! Łeknem zaś nazywano jeden z najstarszych grodów w państwie pierwszych Piastów, stojący nieopodal dzisiejszej wsi Tarnowo Pałuckie na cyplu nad Jeziorem Łekneńskim. Gród o rodowodzie plemiennym powstał w drugiej połowie VII wieku i odgrywał ważną rolę w tworzącym się państwie piastowskim. Na przełomie X i XI wieku stanęła na jego terenie jedna z pierwszych rotund. Łekneńska świątynia była bogato zdobiona, o czym świadczą odkryte przez archeologów pozostałości. Kościół pełnił istotną rolę w umacnianiu chrześcijaństwa na północy Wielkopolski. Tak działo się i później, kiedy na miejscu dawnego grodu Zbylut Pałuka osadził zakonników cysterskich.

Łekno w państwie Mieszka I i Bolesława Chrobrego było jednym z najważniejszych ośrodków państwowości. Można z dużym prawdopodobieństwem założyć, że w grodzie bywał Bolesław Chrobry, a przedstawiciele Łekna brali udział w koronacji tego władcy w Gnieźnie!!!

Książęcy rodowód Pałuków?

Dzieje Łekna związane są nie tylko z Piastami… Niektórzy badacze, choć nie dysponują niepodważalnymi argumentami, wiążą genezę rodu Pałuków, do którego należało Łekno, ze Sławnikowicami, czeskimi książętami, a konkretnie z Sobiesławem, który należał do zbrojnych Bolesława Chrobrego. Łekno miałoby być pierwszym rodowym centrum Pałuków. Z kolei pierwszym dowodem pisanym, potwierdzającym istnienie i pozycję rodu w średniowiecznej Polsce, jest dokument fundacyjny klasztoru cystersów z 1153 roku. Klasztor ów ufundował Zbylut Pałuka z Panigrodza. Czy był potomkiem książęcego rodu? Na to pytanie obecnie nie da się jednoznacznie odpowiedzieć. Jedno jest pewne. Był Zbylut Pałuka komesem, naczelnikiem grodowym i – jak sam siebie określił – pierwszym obywatelem.

Cystersi w Łeknie i Wągrowcu

Zbylut z Panigrodza rozpoczyna listę znamienitych postaci z rodu Pałuków. To on w latach 40. XII wieku sprowadził do Wielkopolski zakonników cysterskich z niemieckiego Altenbergu niedaleko Kolonii. Łekno stało się bezpośrednią filią Altenbergu, a pośrednią opactwa w Morimon. A pod koniec XII wieku, łekneńskie zgromadzenie klasztorne stało się konwentem macierzystym dla klasztoru w Lądzie, a następnie dla opactwa w Obrze.

Warto zaznaczyć, że cystersi z Łekna byli zależni jedynie od papieża i  kapituły generalnej z Cîteaux. Zakon z czasem stał się bardzo zamożny. Otrzymał liczne przywileje. Posiadał dobra nie tylko w Wielkopolsce ale i na Pomorzu.

Postawiony na niestabilnym gruncie łekneński klasztor zaczął się rozpadać, co spowodowało translokację do pobliskiego Wągrowca. Opactwo w Łeknie funkcjonowało do przełomu XIV i XV wieku. Później był tam folwark, a około 1450 roku na jego terenie powstała kaplica cmentarna. Z czasem ślady cysterskiej przeszłości zniknęły z powierzchni ziemi.

Unikatowa polichromia

Kościół św. Mikołaja w Tarnowie Pałuckim to jedna z najstarszych w Polsce drewnianych świątyń, a do tego z unikatową polichromią, zdobiącą całe wnętrze kościoła. Obiekt powstał w ostatniej ćwierci XIV wieku i w niewiele zmienionej przez remonty formie przetrwał do dziś. Stanowi prawdziwą perełkę drewnianej architektury sakralnej. To prawdziwy skarb!

Skarby i artefakty

Skarby są też pod ziemią. Wiele z nich wydobytych zostało z ziemi łekneńskiej na światło dzienne dzięki przypadkowym znalazcom i archeologom między innymi z Ekspedycji Archeologicznej „Łekno”, kierowanej przez profesora Andrzeja Marka Wyrwę. Są cenne, świadczą o lokalnej zamożności. Niestety, nie są nigdzie eksponowane na stałe. Należy do nich między innymi bardzo duży zbiór wczesnośredniowiecznych srebrnych monet. Warte uwagi są też złote monety!

ciąg dalszy nastąpi…