Historia ziemi wągrowieckiej wiąże się nierozerwalnie z dziejami zakonu cysterskiego. W Łeknie w 1153 roku Zbylut z rodu Pałuków ufundował pierwszy w Polsce klasztor cysterski.
Zakonnicy z Łekna przenieśli się do Wągrowca, kiedy ich zabudowania klasztorne, postawione na tzw. nienośnym gruncie, zaczęły się rozpadać. Przeniesienie opactwa cysterskiego do Wągrowca nastąpiło w latach dziewięćdziesiątych XIV wieku. Trzeba jednak pamiętać, że i translokacja i budowa nowego klasztoru nie były aktem jednorazowym, ale długotrwałym procesem. Trwał on prawdopodobnie około 100 lat. Mnisi wywarli ogromny wpływ na życie miasta, którego byli właścicielami.
Z trudem budowany i remontowany klasztor w 1747 roku strawił pożar. Odbudowa trwała ponad 50 lat. Niedługo potem, bo na przełomie 1835 i 1836 roku zaborcy skasowali opactwo wągrowieckie. Kościół służący zakonnikom został oddany nowoutworzonej parafii tarnowsko-łęgowskiej, a pomieszczenia klasztorne posłużyły między innymi za lokum dla sądu powiatowego i więzienia. Wraz z odzyskaniem niepodległości po II wojnie światowej kompleks pocysterski zaczął odzyskiwać dawny blask, który obecnie mocno przygasł. Wymaga ogromnych nakładów! I pomysłu na zagospodarowanie!
Cysterskie dziedzictwo kulturowe łączy Łekno z Wągrowcem, a to jest przesłanka, by samorządy gminy wiejskiej Wągrowiec i gminy miejskiej Wągrowiec utworzyły związek celowy, służący powołaniu PARKU KULTUROWEGO, który służyłby popularyzacji dziedzictwa kulturowego cystersów.




